#15 Trì hoãn tinh vi trong công việc – thủ phạm của người thông minh

Tôi lập kế hoạch chi tiết về bài viết sẽ viết.

Tới đúng giờ thay vì thực sự viết thì tôi loay hoay đọc, search những bài liên quan, tự nhủ rằng mình đi tìm ý tưởng, coi người ta viết thế nào.

15 phút trôi qua, tôi vẫn đọc, vẫn lướt.

30 phút trôi qua, vẫn thế.

1h trôi qua và tôi vẫn chưa thực sự bắt tay vào việc mà tôi muốn làm.

…

Tôi lên kế hoạch là hôm nay phải thiết kế 1 mẫu áo thun cho website bán hàng, nhưng thay vì ngồi xuống và design mẫu sản phẩm thì tôi lại loay hoay đi tìm kiếm “nghiên cứu” những mẫu sản phẩm của các shop đối thủ, một hồi sau thì thời gian đã trôi qua và tôi vẫn chưa có một sản phẩm cụ thể.

…

Sau tầm 2h đã trôi qua, tôi cảm thấy mệt và bắt đầu tự thưởng cho bản thân được nghỉ ngơi, lướt video ngắn, xem tiktok, nghe nhạc,…

Sau 3h trôi qua, tôi gần như hết năng lượng làm việc. Nằm ỳ ra và bắt đầu lan man vào những việc ngoài plan.

Rồi cứ thế đến hết ngày, những việc không tên khác ập đến.

Hãy tưởng tượng, bạn vẫn đang ngồi trước màn hình máy tính, dành hàng giờ để đọc hướng dẫn, xem video học hỏi. Bạn tạo ra danh sách công việc và cả một hệ thống sắp xếp công việc chu đáo. Nhưng có điều gì đó cứ luôn thôi thúc bạn tìm một công việc mới, một công việc “quần quật” về lý thuyết nhưng lại không hề liên quan đến công việc chính đang chờ bạn hoàn thành. Đó, chính là “trì hoãn dưới lớp vỏ của sự năng suất” – một loại trì hoãn tinh vi.

Trí não của chúng ta cực kì thích cảm giác được sẵn sàng, nó bày vẽ ra đủ thứ và kéo chúng ta phải đáp ứng những thứ đó cho tới khi hết năng lượng, tụt mood không muốn làm việc chính sự nữa.

Vì khi chúng ta đáp ứng những điều kiện đó, nó tạo ra cảm giác an toàn, bảo đảm. Đây là một sự lừa đảo tinh vi, tựa như chích một liều thuốc mê để tạm quên thực tại vậy.

Sâu thẳm bên trong là một nỗi sợ, đây là cơ chế phòng vệ nguyên thủy khi mà chúng ta muốn làm điều gì đó mới, khác với điều quen thuộc, thì não có cơ chế phòng bị để bảo vệ những gì ổn định đang có, nên nó sẽ cố tình tạo cảm giác tìm kiếm sự an toàn bằng cách lái tâm lý chúng ta đi lòng vòng. Cơ chế này tốt về mặt bản năng nhưng nó cản trở sự phát triển của bản thân, dẫn đến hệ quả là sự trì hoãn.

Vậy làm thế nào để tháo gỡ trạng thái trì hoãn tinh vi này?

Đối xử với bản thân như một em bé, hãy dẫn dụ từ từ và tạo đà.

Thay vì nghĩ trong đầu rằng tôi sẽ dành 1 giờ để hoàn thành xong việc, thì hãy mớm một chút rằng tôi sẽ làm 5 phút một.

Thay vì nghĩ tôi sẽ viết 1000 chữ, thì hãy nghĩ tôi sẽ viết 1 câu tới 5 câu trước tiên.

Giống như một em bé đang lười ăn, nhưng nếu bạn cho bé ăn từng muỗn một thì dần dần cũng sẽ hết chén cơm thôi.

Xây 1 bức tường bắt đầu từ từng viên gạch, nên hãy tập trung vào xây từng viên gạch một và tận hưởng nó thay vì cứ mãi chú ý đến tổng thể và chán nản.

Khó nhất là bước được 1 bước đầu tiên, rồi tiếp theo bước thứ 2 tự động có đà.

Tạo một môi trường có thể bắt tay vào việc nhanh nhất.

Khi chúng ta dự định làm việc, hãy ráng chuẩn bị trước tươm tất trong ngày hôm trước. Giảm tải bớt những công tác chuẩn bị, sao cho vào việc một cách nhanh chóng mà không bị lan man, không bị tốn bước nào để làm nữa.

Dọn dẹp bàn làm việc gọn gàng, sắp xếp thư mục gọn gàng trong máy tính, ghi 1 note rõ ràng và dán ở vị trí bắt mắt nhất…

Tất cả chỉ vì khi ngồi xuống bàn làm việc là bắt tay vào ngay không phải tốn thêm bước nào nữa.

Time block

Bắt đầu uể oải với 5 phút một.

Khi đã hoàn thành xong 5 phút thì tăng dần time block lên 10.

Cho tới khi bạn đã vô luồng làm việc thì tăng lên nữa. Lúc này tôi thường thiết lập 45 phút. Vì đó là thời gian đủ để lưng mỏi và cần vận động nhẹ.

Lúc này là hãm sự hăng hái 😀 vì làm việc đã vô luồng làm việc sâu, thú vị nhưng cũng dễ suy kiệt năng lượng.

Nhưng khi đã vô được luồng làm việc sâu thì thành công rồi, chúc mừng bạn.

Hãy bắt đầu nhỏ và nâng dần tới mức vừa đủ.

Kế hoạch tổng thể phải ưu tiên theo mức độ quan trọng

“Hãy làm đúng việc, thay vì làm rất nhiều việc”.

Đây là nguyên lý giải thích cho quy tắc 80/20.

Hãy đối mặt với việc thực sự quan trọng, dù chúng ta tự ngụy biện, tự lòng vòng tránh né thì sự thật vẫn phải đối mặt nếu muốn bức phá.

Bước đầu tiên rất khó, nhưng chỉ cần bước một bước vào đúng hướng đi quan trọng là đã thành công một nửa rồi.

Thành công là một cuộc chiến tâm lý để giữ bản thân luôn bước đi về phía trước.

Với những người đang có công việc hàng ngày mà muốn làm dự án riêng, thì những điều trên lại càng phải cố gắng thực hiện, do quỹ thời gian của chúng ta eo hẹp, mức năng lượng lại thấp nên ráng cố gắng từng phút một vậy.

Từng bước nhỏ rồi cũng tích lũy được từng bước lớn.

Chúc chúng ta thành công.

TungNote @2025