Dạo gần đây bạn sẽ hay gặp những bài báo đại loại như:
“Chúng ta đang bắt đầu kỉ nguyên AI và tương lai con người sẽ bị thay thế bằng AI”
Kéo xuống chút nữa thì thêm một bài khác:
“Công ty gì gì đó vừa sa thải hàng loạt nhân viên, nguyên nhân là do ứng dụng AI”
Bạn thở dài và hàng loạt suy nghĩ trong đầu:
- Rồi công việc hiện tại của mình trong tương lai thế nào?
- Có nên học về AI không? Hay đã quá muộn?
- Liệu con cái mình sau này có việc gì để làm không?
AI (Artificial Intelligence, tức là trí tuệ nhân tạo) đang là chủ đề hot gần đây vì nó mang lại những lợi ích không thể phủ nhận trên toàn thế giới và được ứng dụng nhiều vào cuộc sống hàng ngày.
Ví dụ trước kia khi tìm kiếm bằng google, bạn rồi phải đọc một mớ bài viết để có câu trả lời mong muốn, thì hiện tay chỉ cần hỏi AI – Chatgpt chẳng hạn, bạn sẽ có câu trả lời chỉ vài giây, giúp tiết kiệm rất nhiều thời gian.
AI đang sốt đúng vào thời điểm có nhiều công ty sa thải nhân viên nên vô tình bị gắn mác “tội đồ” cướp việc của con người.
Trong bài viết này tôi muốn chia sẻ những hiểu lầm phổ biến hiện nay về AI để giúp bạn có cái nhìn đúng đắn và không còn bị tâm lý sợ hãi hoang mang nữa.
Lầm tưởng: AI có thể làm được mọi thứ
Đây là hiểu lầm đầu tiên và phổ biến nhất. AI chỉ là bổ trợ, không phải là một thực thể như con người được.
AI không thể xây dựng một website từ A đến Z. Bạn vẫn phải tự mua domain, lên ý tưởng về giao diện, cấu trúc và sử dụng AI để hỗ trợ trong phần viết mã hoặc tạo nội dung. Quá trình xuyên suốt không thể hoàn toàn tự động, vẫn cần sự can thiệp của con người.
AI có thể đưa cho bạn một bài viết, nhưng bắt buộc bạn vẫn phải ra lệnh cho nó một cách rõ ràng, chi tiết để có thể ra đúng kết quả mong muốn nếu không sẽ rất chung chung. Sự ra lệnh chi tiết đó là bước không thể thiếu của con người.
AI có thể giúp bạn vẽ một cái hình rất nhanh, nhưng để ứng dụng hình đó ở đâu hoặc hình ảnh đó có đúng phong cách mà bạn muốn hay không và các bước chỉnh sửa sau đó thì vẫn là bạn phải làm.
Nếu giả sử cần 10 bước để hoàn thành công việc thì AI chỉ hỗ trợ bạn được tầm 5 bước, còn lại vẫn cần bạn. AI không thể thay thế tư duy của con người, nó chỉ hỗ trợ một vài công đoạn giúp cho dự án được tiến hành nhanh hơn.
Hãy liên tưởng tới thời điểm ngày xưa khi máy tính cá nhân bắt đầu phổ biến thì công việc văn phòng ai cũng yêu cầu biết sử dụng máy tính. Và máy tính là công cụ để con người sử dụng chứ không phải để thay thế con người.
Thì AI cũng tương tự như vậy, công việc tương lai sẽ yêu cầu con người có khả năng sử dụng AI. Tất nhiên là một người đi làm mà không có khả năng sử dụng AI thì sẽ bị yếu thế hơn người biết sử dụng AI, đó là quy luật tất yếu của xã hội khi một kỹ năng mới trở nên phổ biến thì ai nắm bắt được kỹ năng đó sớm thì sẽ tăng lợi thế cho mình, làm nổi bật giữa thị trường lao động cạnh tranh.
Lầm tưởng AI luôn chính xác và khách quan
AI đọc nguồn từ dữ liệu mà nó được huấn luyện, sau đó tổng hợp rồi đưa ra kết luận.
Nếu nguồn dữ liệu không bảo đảm: có sai lệch và thiên kiến thì kết quả AI sẽ đưa ra sẽ không chính xác.
Các bạn đã biết là thông tin trên internet không phải lúc nào cũng đúng. Có nhiều tin giả, giật gân mục đích để câu like, view xuất hiện tràn lan. Cho nên nếu AI học từ những nguồn dữ liệu đó thì chắc chắn không đáng tin cậy, hoàn toàn sai lệch dù đọc có vẻ hợp lý.
Giả sử bạn hỏi AI tư vấn về sức khỏe chuyên sâu và tin tưởng AI như một người bác sĩ thì không nên. AI chưa lên tới mức chuyên gia như vậy.
Vì vậy, hãy luôn tâm niệm rằng nó chỉ dùng để tham khảo, con người vẫn cần quyết định cuối cùng.
Lầm tưởng: AI sẽ thông minh hơn con người
AI đúng là có thể học nhanh hơn con người vì nó là máy móc, không biết mệt mỏi, nó có thể xử lý hàng triệu dữ liệu trong vài giây. Nhưng trí thông minh thật sự không chỉ là tốc độ hay khối lượng mà còn là trải nghiệm sống, cảm xúc, trực giác và những mâu thuẫn nội tâm, điều mà chỉ có ở con người.
AI không có trí tuệ, cảm xúc, tư duy sáng tạo từ trải nghiệm sống như con người. Nó chỉ dựa vào dữ liệu cũ, dữ liệu đã “chết” để trả lời, phản hồi lại yêu cầu của bạn.
AI không có khả năng suy nghĩ độc lập như một thực thể sống. Nếu bạn yêu cầu nó viết một bài văn thì nó sẽ viết chung chung, không có hồn, không có sự trải nghiệm mang chất con người trong đó.
AI không có mục tiêu sống, không có sứ mệnh cuộc đời như con người. Nó chỉ là công cụ được con người lập trình và điều khiển. Nó chỉ làm theo lệnh mà con người đưa ra.
Thay vì sợ hãi rằng AI thông minh hơn con người, bạn nên tập trung vào việc học cách sử dụng AI để phục vụ cho công việc được nhanh hơn, hiệu quả hơn.
Lầm tưởng chỉ dân công nghệ mới cần quan tâm tới AI
Khi nhắc đến AI thì chúng ta nghĩ ngay tới dân công nghệ (lập trình viên, kỹ sư phần mềm) mới sử dụng AI. Nhưng thật sự là bạn đã sử dụng từ lâu mà không nhận ra.
Bạn mở YouTube và thấy video gợi ý đúng thứ bạn thích xem — đó là AI.
Bạn dùng Google Maps và được hướng dẫn né kẹt xe — đó cũng là AI.
Bạn đang nhắn tin thì điện thoại gợi ý cụm từ tiếp theo — tiếp tục là AI.
AI đã âm thầm ở bên cạnh chúng ta từ rất lâu rồi – chỉ là đến khi ChatGPT nổi lên, chúng ta mới nhận thức rõ hơn và bắt đầu khám phá.
Bạn là giáo viên? AI có thể giúp bạn tạo giáo án, ra đề thi, thậm chí gợi ý ý tưởng cho bài giảng sinh động hơn.
Bạn là nhân viên văn phòng? AI có thể giúp bạn viết email, tóm tắt báo cáo, tạo slide thuyết trình.
Bạn làm nội dung online? AI có thể viết mô tả sản phẩm, tạo video ngắn, lên kịch bản TikTok.
Bạn đang học ngoại ngữ, lên kế hoạch du lịch, chọn sách để đọc? AI cũng có thể hỗ trợ bạn.
…
Như vậy bạn có thể sử dụng AI để ứng dụng giải quyết công việc của mình, bạn không cần phải là chuyên gia công nghệ gì cả. Bạn chỉ cần sẵn sàng khám phá và biết cách đặt câu hỏi hiệu quả cho AI trả lời là được.
Tiềm năng của AI là rất lớn và chúng ta đang sống trong giai đoạn giao thoa giữa cuộc sống ít người biết về AI và kỷ nguyên mà ai cũng sẽ biết về AI. Trong giai đoạn này nếu làm chủ kỹ năng sử dụng AI sớm thì bạn sẽ có tiềm năng phát triển vượt trội và nâng cao khả năng thành công trong cuộc sống.
Tuy nhiên, con người vẫn là yếu tố quan trọng nhất, AI có thể thông tin và tính toán nhanh nhưng chỉ con người mới có cảm xúc và tư duy. Cho nên điểm mấu chốt là nâng cao tư duy và khả năng tự học thông qua việc rèn luyện mỗi ngày.
Hãy tận dụng sức mạnh của AI để cải thiện bản thân và mở rộng cơ hội.
Chúc các bạn thành công.