Vượt Qua Sự Trì Hoãn: Làm Sao Để Ngừng Lười Biếng Và Hành Động Hiệu Quả.
Ai trong chúng ta cũng có sự trì hoãn, kể cả những CEO nổi tiếng thế giới cũng không thoát được sự trì hoãn.
Sự trì hoãn ảnh hưởng tới cuộc sống rất nhiều, làm chúng ta trì trệ công việc, lười biếng, mất động lực, lạc trôi tới đâu hay tới đó, mất chủ động trong cuộc sống.
Điều gì đã gây nên sự trì hoãn và làm sao để thoát khỏi vòng luẩn quẩn đó?
Nguyên Nhân Gây Ra Sự Trì Hoãn
1. Thiếu một động lực đủ mạnh
Đây là nguyên nhân quan trọng nhất vì chúng ta không có một động lực đủ mạnh mẽ để hành động. Bởi vì không rõ mục tiêu hoặc cảm thấy nó không cần thiết nên thôi không làm gì cả. Dẫn đến mọi thứ đều như cũ.
Nếu muốn có kết quả khác biệt thì ngay hiện tại chúng ta phải có sự hành động khác so với tình trạng hiện tại.
Đừng chờ đợi đúng thời điểm, hay là chờ đợi khi tâm lý đã sẵn sàng. Vì sẽ không bao giờ có thời điểm đó cả, tất cả là do chúng ta hành động.
Giả sử bạn cần phải bước 100 bước để tới đích, chỉ cần nâng chân bước 1 bước đầu tiên thì đó chính là thời điểm, và thời điểm là do bạn tạo ra, bất kể bạn có cảm giác là sẵn sàng hay chưa, cứ bước đi đã.
Liệt kê ra 3 động lực thật rõ ràng của bạn và dán ở góc làm việc.
Ví dụ động lực duy nhất hiện tại của tôi là “đạt được sự tự do về thời gian trong công việc, không phải phụ thuộc vào khung thời gian 9h sáng tới 5h chiều ở công ty nữa. Để đạt được điều này rõ ràng là tôi cần phải có nguồn thu nhập thụ động và tôi đang thực hiện nó từng bước, tôi biết rằng nó không dễ dàng và đây là một hành trình tính theo năm, cho nên tôi đang nỗ lực hàng ngày”. Hãy dành vài phút hoặc vài giờ nếu cần thiết để tự suy tưởng ra viễn cảnh tương lai mà bạn muốn và viết xuống đó để thành động lực
2. Sợ bị thất bại
Tâm lý cầu toàn làm chúng ta mong muốn mọi thứ phải hoàn hảo ngay từ khi bắt đầu, thật ra không có gì hoàn hảo từ đầu tiên cả, mà đều cần phải trải qua quá trình, một thanh gỗ sần sùi cần phải được gọt đẽo để thành một bức tượng đẹp.
Thất bại là một cụm từ mang tính lừa đảo, nó dễ làm con người trở nên sợ hãi không dám hành động, bởi vì chúng ta hiểu sai ý nghĩa của nó.
Tôi chưa từng thấy ai thành công mà không trải qua ít nhất 1 lần thất bại. Nếu có thì chỉ là chúng ta thấy sai hiểu sai về thất bại.
Giống như chỉ thấy phần nổi mà không thấy phần chìm, tựa như nhìn thấy con vịt ung dung trên mặt hồ nhưng phần dưới nó đang vẫy không ngừng nghĩ, nhưng vì chỉ thấy phần ung dung ở trên nên chúng ta nghĩ rằng con vịt thật là nhàn nhã, sung sướng và nó đang không làm gì cả. Không phải như vậy.
Thất bại là một phần tất yếu trong hành trình, chúng ta phải trải qua nó.
Giả sử để đạt tới thành công, phải trải qua N lần thất bại.
Thì Thành công sẽ là thứ N+1
Thì N sẽ là N bài học được rút ra, thấm vào chúng ta, để bảo đàm từ cái N + 1 trở đi luôn luôn có sự thành công chắc chắn.
Cho nên nếu không chịu hành động, không chịu trả qua những lần thất bại để đạt đủ N thì chúng ta sẽ chẳng có gì cả, chẳng bao giờ đạt được thành công.
Cho nên đối với tôi thì thất bại là chất liệu để thành công, không thể thiếu được. Điều quan trọng là càng nhanh thất bại sớm và rút được bài học từ thất bại. Đó là 2 yếu tố quan trọng để đạt thành công trong cuộc đời. Lúc này thất bại cũng như là một trong những yếu tố góp phần thành công, cũng được coi là điều tích cực.
Và bài học thất bại thì có thể tránh được, học được từ xung quanh cuộc sống của chúng ta.
3. Lên kế hoạch quá lớn, quá vội.
Bạn đã từng bị tình trạng là lên kế hoạch chi tiết cho mỗi ngày mỗi giờ làm gì rồi nhưng cuối cùng lại không thực hiện được, kế hoạch tan nát, sau đó bạn thấy áy náy có lỗi với bản thân, rồi lại lên kế hoạch lại, rồi lại bị bỏ lỡ rồi lại vòng luẩn quẩn đầy áy náy với bản thân không thoát ra được.
Điều tôi muốn bạn hiểu ở chỗ này đó là đây không phải lỗi của bạn, bạn không phải là kẻ thất bại, mà bạn chỉ là chưa hiểu rõ bản thân mình mà thôi. Để tôi giải thích:
Não bộ ưa thích sự thoải mái, có xu hướng chú ý vào những thứ giải trí hơn là bị ép phải làm gì đó.
Nếu như chúng ta lập một kế hoạch quá to lớn và thiếu khoa học thì sẽ làm bộ não chúng ta phát hoảng, tụt mood và không muốn đụng tới. Kế hoạch phá sản.
Ví dụ điển hình nhất là học tiếng anh: thay vì ngồi đọc sách tiếng anh hoặc lẩm bẩm với những từ vựng, chúng ta lựa 1 bộ phim ngắn bằng tiếng anh và ngồi coi thì sẽ tốt hơn, ghi chú những từ vựng trong phim và ngồi học lại sau đó thì sẽ hứng thú hơn rất nhiều.
- Thay vì quyết tâm dậy sớm lúc 5h sáng ngay và luôn vào sáng mai trong khi bình thường bạn ngủ tới 8h mới dậy thì hãy quyết tâm dậy lúc 7h30 thôi. Khi đạt được rồi thì lại đổi sớm hơn: 7h, 6h30….5h.
- Thay vì đi tập gym nâng tạ 20kg ngay thì hãy nâng 5kg rồi từ từ lên.
- Thay vì mục tiêu chạy 10km ngay ngày mai thì hãy mục tiêu chạy 0.5km vào ngày mai.
Cho nên lập kế hoạch cũng là một nghệ thuật, tại sao các công ty lớn lại mất hàng giờ ngồi họp chỉ để ra 1 quyết định quan trọng, đó là vì kế hoạch phải thực tế, có thể thực hiện được.
Hãy bắt đầu nhỏ thật nhỏ để có sự hứng thú và tận hưởng thành tựu nhỏ đó khi đạt được.
Như vậy sự phân tâm là do kế hoạch chưa hứng thú, hãy tạo nên một kế hoạch hứng thú bắt đầu nhỏ thôi nhưng bạn có thể làm ngay được và nâng dần dần lên bạn nhé.
4. Quản Lý Thời Gian Chưa Hiệu Quả
Đây là vấn đề lớn mà đa số mọi người gặp phải, tôi từng thấy mình lẩn quẩn trong những việc nhỏ lặt vặt hàng ngày, còn công việc chính thì cứ bị lùi mãi, có những lúc tôi lãng phí cả ngày nhưng chẳng hoàn thành được việc gì quan trọng. Khi deadline đến thì stress, mệt mỏi và chạy gấp rút theo thời gian.
Vấn đề là chúng ta không định vị được việc cốt lõi và bị cuốn vào những thứ có vẻ khẩn cấp nhưng lại không hề quan trọng.
Tôi nhận ra rằng mình cần học cách nói “không” với những gì không cần thiết và tập trung vào những việc quan trọng trước.
Hãy lấy ví dụ ở mức độ kế hoạch cho 1 năm:
Năm nay bạn quyết tâm sẽ học 3 kỹ năng mới quan trọng để đạt được mục tiêu là xuất bản được 1 blog nhỏ:
- Thiết kế website
- Viết blog
- Design với canva
Sau đó bạn tiếp tục chia nhỏ ra theo quý:
- Quý 1: Dành thời gian đi học trung tâm hoặc khóa học trên mạng hoặc chọn 1 kênh youtube về 3 kỹ năng trên để học hỏi.
- Quý 2: Thực hành những gì đã học ở quý 1 và tạo ra 1 trang blog cơ bản.
- Quý 3: Luyện tập viết bài đều đặn hàng tuần tạo thói quen
- Quý 4: Nhuần nhuyễn, đã có thói quen viết bài, lúc này hãy tập trung vào chất lượng và kết nối với những blogger khác để học hỏi và đa dạng nội dung.
Tiếp tục như vậy bạn chia nhỏ ra kế hoạch theo tháng, tuần rồi theo ngày, dựa vào thời gian bạn có thể dành được cho việc đó. Kế hoạch trên là tham khảo, tùy theo quỹ thời gian bạn đang có.
Để xác định được thời gian theo ngày thì phải quan xác được chúng ta đang lãng phí thời gian ở đâu.
Ví dụ như tôi trước kia hay có thói quen lướt điện thoại trước khi đi ngủ và ngốn gần 1h hoặc 2h, mặc dù kế hoạch là sẽ đi ngủ lúc 10h nhưng nằm bấm điện thoại tới 12h mới ngủ. Khi xác định được thì tôi quyết tâm bỏ thói quen tệ hại này vì ảnh hưởng tới chất lượng giấc ngủ và tệ nhất là làm tâm trí bị lan man. Khi bỏ được thì tôi đã đi ngủ được đúng giờ và có thêm 2h dậy sớm (hiện nay tôi thức dậy lúc 6h thay vì 8h như hồi trước) và khỏe khoắn để viết blog và học hỏi thêm nhiều điều trước khi cuộc sống thường nhật ập tới.
Nên nhớ là mỗi ngày chúng ta đều có 24h quý giá và trôi qua rồi thì không quay trở lại, phải kiểm soát được nó và tận dụng nó hữu ích.
Chọn đúng khoản thời gian để làm việc cũng rất quan trọng. Trước kia vì không dậy sớm được nên tôi có thói quen để mọi việc dự định sẽ làm dồn vào cuối tuần, nhưng cuối tuần lại bận này bận nọ rồi lại trì hoãn. Đó là một sự sai lầm tai hại, sau khi nhìn lại tôi nhận ra rằng dậy sớm mỗi ngày sẽ tốt hơn, vì mình chủ động và kiểm soát được quãng time này, còn nếu để vào cuối tuần thì thường hay có những sự kiện bất chợt như đám cưới, gặp bạn bè vào dịp quan trọng mà mình không thể không tham gia, hoặc đưa gia đình đi chơi vào cuối tuần. Với lại dồn nhiều việc vào cuối tuần sẽ không hiệu quả, não của chúng ta không hấp thu được nhiều thông tin. Cho nên tốt nhất vẫn là dành thời gian vào sáng sớm khi mọi thứ thật tĩnh lặng và tập trung, chưa phiền nhiễu.
Cách Vượt Qua Sự Trì Hoãn Hiệu Quả
Có rất nhiều cách mà bạn tìm kiếm trên mạng có thể thấy nhưng ở đây tôi tóm tắt lại chỉ tóm gọn ở 2 yếu tố cốt lõi để rồi từ đó chúng ta tự suy diễn linh hoạt ra phương pháp riêng của mình:
Đúng việc và đúng thời điểm
Làm đúng việc
Làm những việc quan trọng nhất đã đề ra, ưu tiên cao nhất, và đã được chia nhỏ một cách khoa học.
- Xác định mục tiêu ngắn hạn và dài hạn.
- Sử dụng phương pháp SMART để cụ thể hóa mục tiêu.
- Chia nhiệm vụ lớn thành các bước nhỏ, dễ thực hiện.
- Áp dụng quy tắc 2 phút để bắt đầu ngay lập tức (nếu việc nào có thể làm được ngay trong vòng 2 phút thì hãy làm ngay đừng trì hoãn)
Đúng thời điểm
Sau khi đã xác định được việc rồi thì phải xác định được khung thời gian thực hiện nó trong ngày. Thời điểm mà lúc đó bạn có nhiều năng lượng nhất, có sự tập trung cao nhất, dành trọn tâm trí cho nó nhất, và không bị sao lãng nhất.
Tôi dị ứng với cách rêu rao “dậy sớm để thành công” vì nó không áp dụng được cho tất cả mọi người, hãy chọn cho mình khung thời gian mà bạn cảm thấy chỉ như còn lại 1 mình bạn và vũ trụ (sáng trưa tối hay khuya tùy thuộc vào bạn)
Hãy kiên trì với những điều đã đề ra, vì sự kiên trì chính là chìa khóa, nước chảy thì đá mòn, kiến tha lâu thì cũng đầy tổ, tận hưởng quá trình để nâng cao thực lực một cách tròn đầy để khi thời điểm chín muồi, bạn đã có đủ năng lực để nắm bắt điểm đột phá của thành công.
Cũng có khi bạn thấy mệt, tụt mood hoặc có điều gì đó khiến bạn không thể thực hiện được kế hoạch đề ra, bạn có thể nghỉ ngơi 1 hoặc 2 ngày nhưng đừng để quá lâu mà mất đà, mất thói quen đang hình thành. Hãy cố gắng tạo dựng thói quen, vì thói quen chính là chất liệu của số phận, thói quen tốt thì số phận sẽ tốt.
- Thiết lập lịch trình cố định hàng ngày.
- Sử dụng công cụ hỗ trợ như danh sách việc làm hoặc ứng dụng nhắc nhở.
- Loại bỏ những yếu tố gây xao nhãng tại nơi làm việc: phone, notification, không gian làm việc tinh gọn,…
- Giới hạn thời gian sử dụng mạng xã hội và thiết bị điện tử.
Sau hết hãy thưởng cho bản thân:
- Sau mỗi ngày / tuần / tháng đạt được mục tiêu, hãy thưởng cho bản thân bằng một điều thú vị nào đó.
- Sau cuối ngày hãy thì thầm với chính mình: “mình đã cố gắng trọn vẹn hôm nay rồi, không hối tiếc”
Tấm gương vượt qua sự trì hoãn
Elon Musk – CEO của Tesla & SpaceX
Elon Musk có rất nhiều dự án tham vọng, nhưng ông cũng đã từng trì hoãn hoặc không thể hoàn thành đúng tiến độ. Ví dụ, việc sản xuất Tesla Model 3 đã bị chậm hơn so với dự kiến. Tuy nhiên, thay vì để sự trì hoãn kéo dài, Musk đã tự mình làm việc 100 giờ mỗi tuần, ngủ ngay tại nhà máy để đảm bảo tiến độ. Ông đặt ra các mục tiêu nhỏ hàng ngày và thúc đẩy nhóm của mình bằng cách liên tục giải quyết các vấn đề lớn.
Bài học từ Elon Musk: Chia nhỏ công việc thành các mục tiêu nhỏ, tập trung vào hành động thực tế thay vì để áp lực trì hoãn kéo dài.
Tim Ferriss – Tác giả “The 4-Hour Workweek”
Tim Ferriss từng mắc kẹt trong sự trì hoãn khi viết cuốn sách nổi tiếng của mình. Ông cảm thấy bị áp lực và không thể hoàn thành bản thảo. Để vượt qua, ông áp dụng phương pháp Pomodoro, làm việc theo từng khối 25 phút và sau đó nghỉ ngắn. Ngoài ra, ông cũng sử dụng nguyên tắc “Chỉ cần viết 2 trang mỗi ngày” để giúp bản thân không bị quá tải.
Bài học từ Tim: Sử dụng các kỹ thuật quản lý thời gian như Pomodoro, đặt mục tiêu nhỏ để tránh bị trì hoãn.
Sự trì hoãn không phải là “bản năng” mà hoàn toàn có thể thay đổi. Hãy bắt đầu ngay từ hôm nay, từng bước nhỏ, để vượt qua sự lười biếng và hướng đến một cuộc sống hiệu quả hơn.